Informacje dla dawców
Anka Czerwińska - himalaistka - dawca ALF PL3 miesiąc po oddaniu szpiku podczas wyprawy na K2 (8611 m n.p.m)
Pamiętaj:
- 1. Dawstwo szpiku jest honorowe.
- 2. Do naszego rejestru ALF PL3 zapisujemy zdrowych ludzi w wieku 18 – 35 lat.
- 3. Oddanie szpiku nie zagraża zdrowiu, bo szpik szybko się regeneruje.
- 4. Pobrania dokonuje się: z kości talerza biodrowego (w znieczuleniu ogólnym) lub z krwi obwodowej (bez znieczulania).
- 5. Aby zostać kandydatem na dawcę i zostać zarejestrowanym w rejestrze dawców szpiku, wystarczy oddać 10 ml krwi.
- 6. W rejestrze ALF PL3 średnio co 70 dawca oddając szpik ratuje życie choremu
W Polsce notuje się rocznie ok. 10 tys. zachorowań na nowotwory krwi, zwane „białaczkami”. Jedną ze skutecznych metod leczenia tych chorób jest przeszczep szpiku. W ostatnich latach, dzięki niesłychanemu postępowi w dziedzinie transplantologii, przeszczepianie szpiku stało się w pełni uznaną metodą leczenia tych chorób.
Wyróżniamy dwa rodzaje przeszczepów: autologiczny i allogeniczny.
- Pierwszy z nich to taki, w których dawcą i biorcą jest ta sama osoba – chory. Szpik pobiera się w okresie jego prawidłowego funkcjonowania i przechowuje do momentu przeszczepienia.
- Drugi rodzaj przeszczepu polega na podaniu choremu szpiku od osoby z nim spokrewnionej, np. od rodzeństwa, albo od osoby niespokrewnionej.
Aby przeszczep był możliwy, musi występować zgodność antygenów transplantacyjnych HLA (human leukocyte antigens – antygeny zgodności tkankowej) pomiędzy dawcą a biorcą. Antygeny HLA (transplantacyjne) poszczególnych ludzi różnią się między sobą prawie tak samo jak linie papilarne. Jednak niektóre kombinacje powtarzają się. Dzięki temu możliwe jest znalezienie odpowiedniego dawcy dla chorego.
Standardy światowe przewidują, że natychmiast po rozpoznaniu białaczki, w której są wskazania do przeszczepu, chory ma pobieraną krew do badań określających jego antygeny HLA. O tym, czy posiada on dawcę rodzinnego, wiadomo po dwóch dniach. Prawdopodobieństwo znalezienia dawcy wśród rodzeństwa wynosi 25%.
Magda i Tomek zawdzięczają życie przeszczepowi szpiku
- 1. Pobranie 10 ml krwi od osoby, która rejestruje się jako kandydat na dawcę szpiku w rejestrze dawców.
- 2. Z pobranej próbki krwi wykonywane są badania antygenów zgodności tkankowej HLA.
- 3. Dane antygenowe kandydata na dawcę wprowadzane są do światowego rejestru dawców BMDW. Odtąd dane te są dostępne w trakcie poszukiwania dawcy dla dowolnego chorego na świecie.
- 4. W przypadku stwierdzenia zgodności chorego i kandydata na dawcę, jest on proszony o oddanie kolejnych 10 ml krwi do dalszych badań HLA i 10 ml do badań wirusologicznych.
- 5. Bardzo szczegółowe badania krwi zarówno kandydata na dawcę, jak i biorcy mają na celu potwierdzenie zgodności antygenowej między nimi oraz wykluczenie obecności wirusów, które mogłyby uniemożliwić przeszczepienie.
- 6. W przypadku całkowitej lub wystarczającej zgodności, przedstawia się kandydatowi na dawcę szczegółową procedurę pobrania szpiku oraz wyjaśnia ewentualne wątpliwości. W tym momencie kandydat podejmuje ostateczną decyzję o oddaniu, bądź nie, swojego szpiku choremu.
- 7. Po podjęciu decyzji na tak, na kilka tygodni przed planowaną transplantacją, dawcy pobiera się krew do autotransfuzji. Będzie ona mu podana z powrotem w trakcie pobrania szpiku.
- 8. Szpik pobiera się na 2 sposoby:
- z talerza kości biodrowej. Pobranie odbywa się w znieczuleniu ogólnym tak, że dawca nie odczuwa bólu, a na ciele nie pozostają widoczne żadne trwałe ślady.
- pobranie szpiku metodą separacji komórek z krwi obwodowej, po uprzednim podaniu dawcy czynnika wzrostu.
- Wybór metody pobrania następuje po uzgodnieniu z dawcą.
- 9. Szpik pobrany od dawcy zostaje podany pacjentowi do żyły głównej. Jest to zabieg technicznie zbliżony do transfuzji krwi.